آگامای دم تیغی ایرانی

نام علمی : uromastyx asmussi

نام انگلیسی:  iranian spiny tailed lizard    

نام فارسی: آگامای دم تیغی ایرانی 

مشخصات: حلقه‌های فلسی خاردار در سطح فوقانی دم توسط فلسهای كوچك از هم جدا شده‌اند، این حلقه‌ها در پهن‌ترین قسمت دم شامل 7 تا 8 فلس خاردار هستند؛ ناحیه پشتی با ردیفهای عرضی كم و بیش منظم از برآمدگیهای خاردار توسعه یافته؛
9 تا 15 منفذ رانی و پیش مخرجی در هر طرف (2 تا 3 منفذ پیش مخرجی و 6 تا 8 منفذ رانی)؛ 7 تا 10 برآمدگی در ردیف عرضی قاعده دم؛ فلسهای دندانه دار توسعه یافته در امتداد حاشیه پیشین گوش؛ 20 تا 25 ردیف عرضی از فلسها در ناحیه میانی شكم به اندازه سر (از نوك پوزه تا گوشه دهان)؛ چهارمین انگشت با ریشه‌های جانبی مشخص؛ ردیفی از فلسهای برآمدگی دار پشت گردنی و پشت سری كه توسط فلسهای كوچك و كمی دانه‌ای شكل احاطه شده‌اند.
رنگ آمیزی: ناحیه پشتی (در الكل) قهوه‌ای كمرنگ یا نخودی با رنگ جزئی مایل به سبز یا آبی؛ سطح فوقانی سر، اندامهای حركتی و دم تیره تر (در بعضی از نمونه‌های زنده آبی رنگ) هستند؛ سطح شكمی قهوه‌ای مایل به زرد، با لكه‌های زیتونی تیره بسیار اندك، به استثنای ناحیه میانی شكم؛ نمونه‌های زنده نر دارای برآمدگیهای پشتی سرخ رنگ (احتمالا بطور فصلی)؛ ماده‌ها یكدست مایل به قهوه‌ای ناخالص؛ (اغلب رنگ آمیزی در گونه‌های جنس Uromastyx تغییرات قابل توجهی دارند).
 

زیستگاه: نواحی بیابانی یا نیمه بیابانی خشك، در دشتهای ریگزار، سنگریزه‌ای یا شنی با پوشش گیاهی بوته‌ای، درختچه‌ای، كه در قطعه‌های پراكنده متمركز شده‌اند.
 

عادات و رفتار: روزهای بسیار گرم و آفتابی و در اواسط روز فعالیت می‌كنند؛ لانه آنها شامل سوراخهای زیرزمینی است كه خودشان حفر می‌كنند؛ لانه‌های خود را روی تپه‌ها و یا كپه‌های ماسه‌ای در جایی كه گیاهان مورد علاقه‌شان می‌رویند، می‌سازند. گیاهخوارند، و گاهی اوقات از حشرات تغذیه می‌كنند. 7 تا 10 تخم در هر سال می‌گذارند.
 

پراكندگی جهانی: ایران، پاكستان، افغانستان.
 

اندازه: نوك پوزه تا مخرج 260 میلیمتر دم: 210 میلیمتر
 

ملاحظات: این گونه در ایران از شرق زاگرس از ارتفاع 550 تا 1200 متری گزارش شده است. محل نمونه تیپیك از ایران، سرچاه، حدود 60 كیلومتری جنوب خوسف، در حاشیه كویر لوت، واقع در استان خراسان می‌باشد. بنظر می‌رسد كه كوهزایی زاگرس باعث جدایی و تكامل این گونه و تمایز آن از U.loricatus شده است (كه فقط در غرب زاگرس پراكنش دارد).